Przesiewowe komputerowe badania wzroku

Krótkowzroczność (miopia)

Krótkowzroczność jest najbardziej popularną wadą wzroku i dotyka prawie połowę społeczeństwa na świecie. Początkowo objawia się tym, że nie można zobaczyć wyraźnie obiektów znajdujących się daleko od nas. Najczęściej, zwłaszcza kiedy zaczniemy nosić okulary, wada ma tendencję do powiększania się, średnio 0,5-1 dioptrii na rok.

Fizycznie można ją określić jako dysproporcję pomiędzy mocą układu optycznego oka, a długością gałki ocznej. W krótkowzroczności moc układu optycznego oka jest zbyt duża lub oko jest za długie co w rezultacie powoduje, że powstający obraz przedmiotów znajdujących się w dali jest zamazany. Przedmioty znajdujące się blisko są przez osobę krótkowzroczna widziane wyraźnie.

W celu poprawy ostrości widzenia krótkowidza stosuje się rozpraszające okulary korekcyjne lub soczewki kontaktowe. Ich moc optyczna podaje się w dioptriach dodając znak minus.

Przy wysokiej krótkowzroczności w późniejszym okresie życia mogą wystąpić zmiany zwyrodnieniowe naczyniówki, siatkówki i ciała szklistego. Krótkowzroczność rozwija się najczęściej w okresie dojrzewania.

Nadwzroczność (hyperopia) popularnie zwana dalekowzrocznością

Nadwzroczność to wada wzroku powstająca na skutek dysproporcji pomiędzy mocą układu optycznego oka a długością gałki ocznej. W nadwzroczności moc układu optycznego oka jest zbyt mała lub oko jest za krótkie co w rezultacie powoduje, że powstający obraz przedmiotów znajdujących się blisko i daleko jest zamazany. Dzięki możliwości dodania mocy przez układ optyczny oka (akomodacja) osoba nadwzroczna zazwyczaj widzi wyraźnie przedmioty znajdujące się daleko, a najwięcej dolegliwości odczuwa przy pracy z bliska. Nadwzroczność wzrasta z wiekiem (starczowzroczność) wskutek postępującego osłabienia aparatu nastawczego oka, w wyniku zmniejszenia sprawności mięśnia rzęskowego i elastyczności soczewki.

W celu poprawy ostrości widzenia dalekowidza stosuje się okulary korekcyjne lub soczewki kontaktowe. Są to soczewki skupiające. Ich moc optyczna podaje się w dioptriach dodając znak plus (np. plus 3 dioptrie).

Astygmatyzm (niezborność rogówkowa)

Astygmatyzm jest wadą polegającą na zniekształceniu widzenia wskutek niesymetryczności rogówki oka. Jeżeli promień krzywizny rogówki oka w płaszczyźnie pionowej jest inny niż w płaszczyźnie poziomej, to promienie świetlne padające na różne części rogówki załamywane są w różnym stopniu. Powoduje to, że obraz widziany przez pacjenta jest nieostry. Często zdarza się, że gdy pokazuje się pacjentowi znak krzyżyka, on widzi ostro tylko jedno jego ramie - pionowe lub poziome. Taki astygmatyzm nazywa się regularnym, a oko takie posiada dwie ogniskowe. Aby skorygować taką wadę stosuje się okulary z soczewkami cylindrycznymi. Oko ludzkie posiada zwykle tzw. niezborność fizjologiczną o wartości do 0,5D, która nie wymaga korekcji. Urazy oka są często przyczyną nierównej powierzchni rogówki, co powoduje astygmatyzm nieregularny, cechujący się większą ilością ogniskowych. Aby skorygować taką wadę konieczne jest zastosowanie twardych soczewek kontaktowych.

Starczowzroczność (prezbiopia)

Starczowzroczność to postępujący ubytek zdolności oka do zmiany swojej mocy. Jest to proces naturalnego starzenia się oka i dotyczy wszystkich ludzi, niezależnie czy mieli wcześniej wadę wzroku czy nie. Osoby w wieku 40 - 45 lat zaczynają odczuwać trudności z czytaniem, w szczególności małego druku, objawiające się przede wszystkim koniecznością czytania w lepszym oświetleniu i oddalaniem czytanego tekstu od oczu. Objawy początkowej starczowzroczności są bardziej dokuczliwe wieczorem, gdy oczy są zmęczone. Ten postępujący proces "starzenia się" oka doprowadza z czasem do braku możliwości czytania bez specjalnie do tego przeznaczonych okularów. Starczowzroczność można korygować za pomocą okularów dwuogniskowych lub progresywnych.

Problemy ze zbieżnością oczu

U ludzi z dobrym wzrokiem oczy bez najmniejszego problemu potrafią skierować się na dany przedmiot, wykonując ruchy konwergencyjne. Przy małych odległościach (np. czytanie książki) oczy ustawiają się automatycznie do wewnątrz, aby utrzymać ostry obraz. Natomiast przy dużych odległościach oczy ustawiają się praktycznie równolegle. W ciemnym otoczeniu, gdzie mamy szeroko otwarte źrenice, głębia ostrości jest bardzo mała. W jasnym świetle, przy małych źrenicach, głębia ostrości jest bardzo duża i widzimy znacznie ostrzej.

Dzięki zbieżności oczu mamy poczucie głębi i widzimy świat w trójwymiarze. Mózg automatycznie nakłada na siebie obrazy z każdego oka, tworząc jeden trójwymiarowy obraz. Jeżeli masz problemy z konwergencją oczu, to nie będziesz w stanie prawidłowo ocenić odległości od przedmiotów. Naturalna konwergencja z czasem ulega stopniowemu osłabieniu, często występując w parze ze starczowzrocznością, dlatego tak ważne jest regularne jej sprawdzanie i w razie problemów rozpoczęcie treningu przywracającego poprawną zbieżność oczu. Na szczęście ćwiczenia z zakresu przywrócenia naturalnej zbieżności oczu dają bardzo dobre efekty, dlatego warto poświęcić trochę czasu jeżeli problemy z konwergencją dotyczą właśnie nas. Najbardziej poważne problemy z konwergencją mają osoby z zezem.

Budowa oka

Gałka oczna

ma około 24 mm średnicy. Oko spełnia funkcje podobne do kamery wideo. Rogówka, źrenica i soczewka wytwarzają na siatkówce ostry obraz naszego otoczenia. Soczewka automatycznie zmienia swój kształt, a odpowiednie mięśnie zmieniają rozmiar gałki ocznej, co powoduje powstanie na siatkówce idealnie ostrego obrazu.

Rogówka

wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej w jej przedniej części. Za rogówką znajduje się ciecz wodnista, a za nią soczewka. Rogówka nie jest unaczyniona, a odżywia się dzięki dyfuzji – przez łzy i ciecz wodnistą gałki ocznej. Rogówka silnie skupia promienie świetlne (ok. 43 D), bardziej niż soczewka (ok. 20 D). Jednak w przeciwieństwie do soczewki, siła skupiania promieni przez rogówkę jest stała (nie podlega regulacji).

Twardówka

chroni oko przed urazami mechanicznymi. Przyczepione są do niej mięśnie oczne poruszające gałką. W tylnej części oka przez twardówkę przechodzi nerw wzrokowy i naczynia krwionośne.

Tęczówka

położona z przodu oka, za rogówką, jest błoną o kształcie krążka, w środku którego znajduje się otwór. Otwór ten, zwany źrenicą umożliwia przechodzenie promieni świetlnych do wnętrza oka. W tęczówce znajdują się mięśnie gładkie zwężające i rozszerzające źrenice. Proces ten dzieje się bez udziału naszej woli i ma na celu regulowanie ilości światła wpadającego do oka w zależności od natężenia oświetlenia otoczenia. Zwany jest on adaptacją oka.

Soczewka

znajduje się za tęczówką, przeźroczysta, owalna. Jej zadaniem jest dalsze załamywanie promieni przechodzących przez źrenice. Soczewka może zmieniać swój kształt w zależności od tego, czy patrzymy na przedmioty położone blisko lub daleko od oka. Zdolność ta zwana jest akomodacją oka.

Siatkówka

błona wewnętrzna stanowiąca światłoczułą warstwę gałki ocznej. Jej zadaniem jest odbieranie wrażeń świetlnych. Odpowiedzialne za to są komórki światłoczułe - pręciki i czopki. Pręciki odbierają wrażenie natężenia światła, czopki służą do rozróżniania barw.

Plamka żółta

wyróżnione na siatkówce miejsce najlepszego widzenia, położone na osi widzenia. Jest tam największe skupisko czopków, nie ma za to pręcików.

Mięśnie oka

Gałkę oczną porusza sześć mięśni zewnętrznych oka. Cztery mięśnie proste: górny, dolny, wewnętrzny i zewnętrzny, których tylne przyczepy znajdują się daleko za gałką oczną. Odmienny i bardziej złożony jest przebieg mięśni skośnych, które warunkują odpowiednie ruchy oczu oraz skracanie i wydłużanie gałki ocznej.